19 Ιαν. 2017

Ευριπίδης Μακρής

 

 «Η όποια επιτυχία στην ζωή […]

θέλει σχεδιασμό, δουλειά,

υπομονή και επιμονή»


 

Συνέντευξη με τον Ευριπίδη Μακρή, Συγγραφέα.

 


Επιμέλεια:

Βάσω Β. ΠαππάΝικόλαoς Β. Παππάς*

vas_nikpap@yahoo.gr

 

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας νεαρός που ήθελε να κάνει κάτι στην ζωή του… Θέλατε να γίνετε συγγραφέας από μικρός;

Το φθινόπωρο του 1940, τις μέρες που πιάστηκε ο πόλεμος, ξεκίνησα το Δημοτικό σχολείο στο χωριό μου, στο Κουκούλι Ζαγορίου· δεν είχα κλείσει καν τα έξι χρόνια. Τελείωσα το 1946. Όλα μου τα μαθητικά χρόνια ήταν χρόνια Κατοχής και πολέμου. Το μόνο μου όνειρο, όταν τέλειωσα το Δημοτικό, ήταν να πάω στο Γυμνάσιο. Δεν υπήρχαν άλλα όνειρα για μας εκείνη την περίοδο. Δεν πήγα τη χρονιά που τελείωσα. Πραγματοποίησα αυτή μου την επιθυμία έναν χρόνο αργότερα, το 1947. Έδωσα εξετάσεις στη Ζωσιμαία Σχολή και κατόπιν, τον ίδιο χρόνο, πήρα αποδεικτικό μετεγγραφής για το Γυμνάσιο της Ηγουμενίτσας. Περί συγγραφής δεν υπήρχε καμιά σκέψη εκείνα τα χρόνια. Στα 33 μου άρχισα να αρθρογραφώ σε εκπαιδευτικά περιοδικά, «Το  Σχολείο και το Σπίτι» και «Σχολείο και Ζωή». Από τότε δεν σταμάτησα το γράψιμο. Το πρώτο μου βιβλίο εκδόθηκε στην Αθήνα το 1973.

 

Τα παιδικά σας χρόνια ήταν ανέμελα; Υπάρχει κάτι ιδιαίτερο που σας έχει μείνει από τότε; Τι θυμάστε;

Υποθέτω, πως κανένας της δικής μου γενιάς δεν είχε ανέμελα παιδικά χρόνια, αφού ζήσαμε, από την ηλικία των 5-6 ετών, σε μια εποχή εμπόλεμη, με όλα τα δεινά που υπέστη η πατρίδα μας τη δεκαετία του ’40 (πόλεμος με τους Ιταλούς, Κατοχή, Εμφύλιος). Είναι πάρα πολλά τα βιώματα των παιδικών μου χρόνων, που χαράχτηκαν ανεξίτηλα στη μνήμη μου και –μπορώ να πω – αυτά τα χρόνια έδωσαν την «ζύμη» και το υλικό να γράψω και μερικά από τα διηγήματα που συμπεριλαμβάνονται στις «Ασημένιες Χάντρες», όπως και το μυθιστόρημα «Ο Δραπέτης».

 

Τι είναι για σας η συγγραφή και πότε ξεκίνησε η σχέση σας μαζί της; Μπορεί το γράψιμο να είναι  ένας «δρόμος σωτηρίας»;

Η συγγραφή για μένα είναι ένα ξεχωριστό και υπέροχο κομμάτι της ζωής μου. Συνυπήρξε μαζί με το κυρίως διδακτικό μου έργο ως δασκάλου από τα πρώτα κιόλας χρόνια της διδασκαλικής μου πορείας. Ήταν ένας δρόμος που τον ακολούθησα συνειδητά. Έγραφα και συνεχίζω να γράφω χωρίς άγχος και χωρίς να βιάζομαι. Νιώθω αληθινή ευχαρίστηση με το γράψιμο, γιατί είναι μια δουλειά που δεν σου επιβάλλεται από κάποιον. Δημιουργείς και προσφέρεις. Όποιος γράφει, δεν γράφει μονάχα για τον εαυτό του, από εσωτερική ανάγκη έκφρασης. Η προσφορά στον αναγνώστη είναι σημαντική, αν φυσικά αυτά που βγάζεις στη δημοσιότητα έχουν αξία, γιατί υπάρχουν και «σκουπίδια»!

 

Σε ποιους, κυρίως, απευθύνεστε;

Και τα βιβλία μου και τα άρθρα μου –περισσότερα τα άρθρα από τα βιβλία– είναι ποικίλου περιεχομένου. Είναι εκπαιδευτικά–σχολικά, λαογραφικά, ιστορικά, τοπικής ιστορίας, λογοτεχνικά. Συνεπώς, είναι μια μεγάλη γκάμα αναγνωστών, ανάλογα με το περιεχόμενο.

Τα εκπαιδευτικά-σχολικά («Γραμματική», «Ωδική Ανθολογία», «Τα Χριστιανόπουλα», «100 Σχολικά Τραγούδια», «Η Εκπαίδευση των Ελληνόπουλων στη Γερμανία») απευθύνονται κυρίως σε εκπαιδευτικούς και μαθητές. Τα Λαογραφικά μου, τα πιο πολλά, αναφέρονται στους Σαρακατσαναίους («Ζωή και Παράδοση των Σαρακατσαναίων», «Σαρακατσάνικα Τραγούδια», «Οι Σαρακατσάνοι της Βουλγαρίας»). Τα ιστορικά απευθύνονται σε όλους. «Η Ελληνική Μυθολογία», είναι ένα πολύ δυνατό βιβλίο που μπορούν να το διαβάσουν οι πάντες. «Η Ήπειρος από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα» εκδόθηκε το 2013, στην επέτειο των 100 χρόνων από την Απελευθέρωση, είχε τεράστια απήχηση στους απανταχού Ηπειρώτες. Μεγάλης αποδοχής έτυχε το βιβλίο μου «Τα Ζαγοροχώρια» (1996) που κυκλοφόρησε σε 7.000 αντίτυπα. Τα πιο πολλά βιβλία μου είναι ερευνητικά. Απαιτούν έρευνα και μεγάλη προσοχή σε σχέση πάντα με τα στοιχεία που δίνονται στους αναγνώστες. Όλα τα βιβλία μου, χωρίς εξαίρεση, είχαν πολύ καλές κριτικές. Χάρις στο βραβευμένο βιβλίο μου «Ζωή και Παράδοση των Σαρακατσαναίων» (1990), είχα την τιμή να προσκληθώ από πολλούς Συλλόγους ανά την Ελλάδα και το εξωτερικό, για να μιλήσω για τους Σαρακατσάνους. Τον Δεκέμβριο του 2000 προσκλήθηκα από την Ομοσπονδία Σαρακατσάνων Βουλγαρίας (αυτή η ομιλία μου στάθηκε η αφορμή να πάω το 2005 στη Βουλγαρία για να γράψω το βιβλίο μου «Οι Σαρακατσάνοι της Βουλγαρίας», 2008). Τον Μάιο του 2001 πήγα στην Κοπεγχάγη, προσκεκλημένος από το Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης. Τελούσε το Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης πνευματικό μνημόσυνο στα 40χρονα από τον θάνατο του Κάρστεν Χέιγκ, του ελληνιστή και φιλέλληνα, που είχε γράψει το 1926 το βιβλίο του για τους Σαρακατσάνους της Ηπείρου (είχε ζήσει για τρεις μήνες το 1922 με τους Σαρακατσάνους του Ζαγορίου).

 

Για το συγγραφικό σας έργο βραβευτήκατε από:

  • την Ελληνική Λαογραφική Εταιρεία,
  • το Λαογραφικό Μουσείο Σαρακατσάνων,
  • την Ακαδημία Κοινωνικών, Εθνικών και Πολιτιστικών Σχεδιασμών (Academy of Social National and Cultural Planning),
  • την Ομοσπονδία Ραδοβυζινών Άρτας.

Ποια θεωρείτε μεγαλύτερη διάκριση;

Είναι μια δύσκολη απάντηση. Είναι σαν να με ρωτάτε, ποιο από τα παιδιά μου αγαπάω περισσότερο. Το καθένα έχει ξεχωριστή θέση στην καρδιά μου. Η Ελληνική Λαογραφική Εταιρεία με βράβευσε για το βιβλίο μου «Ζωή και Παράδοση των Σαρακατσαναίων», το Λαογραφικό Μουσείο Σαρακατσάνων για το συγγραφικό μου έργο και για τη γενικότερη προσφορά μου στους Σαρακατσάνους. Ήμουν για 4 θητείες Πρόεδρος στην Αδελφότητα Σαρακατσάνων Ηπείρου και συμμετείχα σε πολλά συνέδρια με κορυφαίο το Α΄ Συνέδριο Σαρακατσαναίων Ελλάδος και Διασποράς που έγινε στην Αθήνα τον Μάρτιο του 1996. Ήμουν ένα από τα πέντε μέλη της Επιστημονικής Επιτροπής του Συνεδρίου (Τζον Κάμπελ, Καθηγητής Κοινωνιολογίας Cambridge, Άρης Πουλιανός, Aνθρωπολόγος, Νέλλη Μελίδου, Κοινωνική Ανθρωπολόγος, Νικόλαος Μουτσόπουλος, Καθηγητής Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Ευριπίδης Μακρής, Εκπαιδευτικός-Συγγραφέας). Η Ακαδημία Κοινωνικών, Εθνικών και Πολιτιστικών Σχεδιασμών ιδρύθηκε το 1977 στη Γερμανία από μια ομάδα Ελλήνων επιστημόνων και με βράβευσε, όταν είχα πια επιστρέψει στην Ελλάδα, για το έργο μου στα Ελληνικά Σχολεία του Βούπερταλ, γιατί είχα σταθεί δίπλα στους αγώνες των συμπατριώτων μας για την ίδρυση εκεί Ελληνικού Σχολείου. Είναι μια διάκριση πράγματι ξεχωριστή. Όσο για τη βράβευσή μου από την Ομοσπονδία Ραδοβυζινών Άρτας, έγινε ύστερα από την αφυπηρέτησή μου, διότι στο Ραδοβίζι είχα υπηρετήσει τα πρώτα επτά χρόνια από του διορισμού μου. Κι αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, διότι, παρόλο που ήμουν ξένος στον τόπο τους και είχα προ πολλού φύγει, δεν με ξέχασαν…

 

Ποιο είναι το τίμημα της καλής πορείας της διαδρομής σας; Nιώθετε ότι στερηθήκατε πολλά κατά τη διάρκεια αυτής της πορείας;

Είχα πράγματι μια καλή πορεία στη διδασκαλική μου διαδρομή. Πέτυχα αρκετά από όσα έχει κατά νου ένας νέος δάσκαλος που έχει φιλοδοξίες να ανεβεί και να διακριθεί στον κλάδο του. Η μετεκπαίδευσή μου στο Μαράσλειο Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης (Μ.Δ.Δ.Ε.) μου έδωσε το δικαίωμα να συμμετάσχω στον διαγωνισμό του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών (Ι.Κ.Υ.) για μεταπτυχιακές σπουδές. Είναι αλήθεια ότι αυτή μου η επιτυχία δεν ήταν προγραμματισμένη. Ήρθε στην πορεία… Μόλις τελείωσα τη μετεκπαίδευση, προκηρύχθηκε και ο διαγωνισμός. Πέτυχα και πήγα στη Γερμανία, στο Πανεπιστήμιο του Ντούισμπουργκ και στη συνεχεία πήρα απόσπαση για τα σχολεία της Γερμανίας. Επιστρέφοντας, τοποθετήθηκα στα Πρότυπα της Ζωσιμαίας Παιδαγωγικής Ακαδημίας (Ζ.Π.Α.) και από εκεί στη Θεσπρωτία ως Σχολικός Σύμβουλος. Όλα αυτά τα χρόνια, είχα παράλληλα σαν πάρεργο τη συγγραφή, που συνεχίζεται ακόμα και τώρα. Η όποια επιτυχία στην ζωή έχει γενικά κανόνες: Θέλει σχεδιασμό, δουλειά, υπομονή και επιμονή. «Κόποις κτῶνται τ’ ἀγαθά». Δεν νιώθω ότι στερήθηκα κάτι· ούτε ότι έχω θυσιάσει πράγματα από την ζωή μου. Απεναντίας, ένιωθα ικανοποίηση, κάθε φορά που το αποτέλεσμα της προσπάθειάς μου ήταν θετικό. Όπως ικανοποίηση νιώθω και για κάθε βιβλίο μου που «γεννιέται» και κυκλοφορεί.

 

Υπηρετήσατε στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση ως Δάσκαλος και Σχολικός Σύμβουλος για πολλά χρόνια. Σήμερα, πώς βλέπετε τα πράγματα στην Εκπαίδευση;

Τα εκπαιδευτικά πράγματα σήμερα μικρή σχέση έχουν με τη δική μου εποχή, ως μαθητής, σπουδαστής και δάσκαλος. Είναι πολλά που άλλαξαν προς το καλύτερο. Υπάρχουν όμως και αρκετά αρνητικά. Τότε, οι εισιτήριες εξετάσεις για τις ανώτερες και ανώτατες σχολές ήταν για την κάθε σχολή ξεχωριστές. Οι σπουδές των δασκάλων στις Ακαδημίες ήταν διετείς. Σήμερα, οι δάσκαλοι έχουν πανεπιστημιακή εκπαίδευση. Και αυτό είναι ένα σημαντικό πλεονέκτημα. Λείπει όμως από τους σημερινούς δασκάλους ο ενθουσιασμός, ο ζήλος ότι επιτελούν λειτούργημα. Ο δάσκαλος έγινε καθαρά δημόσιος υπάλληλος ωραρίου. Όμως ο ρόλος του δεν είναι αυτός· ο δάσκαλος διαπαιδαγωγεί, πλάθει ψυχές, άρα είναι λειτουργός αγωγής και εκπαίδευσης. Φυσικά και υπάρχουν πολλοί που νιώθουν και λειτουργούν έτσι. Αλλά τι κάνει η πλειονότητα; Εμείς αποφοιτήσαμε από τις Ακαδημίες, έχοντας ενστερνισθεί την ιδέα ότι θα επιτελέσουμε λειτούργημα. Κάναμε το δεύτερο έτος πρακτική διδασκαλία σε όλα τα μαθήματα στα σχολεία και, όταν διοριστήκαμε στα μονοθέσια, είχαμε 36 ώρες μάθημα την εβδομάδα, συμπεριλαμβανομένου και του Σαββάτου. Το πενθήμερο καθιερώθηκε το 1971, μια αλλαγή φυσικά θετική και για τους μαθητές και για τους δασκάλους. Το πρόγραμμα όμως των μαθητών είναι βεβαρημένο. Η ύλη των μαθημάτων είναι πολλή. Δεν μπορώ όμως να μη σταθώ και στα θετικά, όπως στην εισαγωγή δασκάλων Ειδικοτήτων (Γυμναστές, Τεχνικοί, Ξένων Γλωσσών), αλλά και στη βελτίωση των σχέσεων δασκάλων-μαθητών. Σε πολλά σχολεία της δικής μου εποχής ο δάσκαλος σαν παιδαγωγικό μέσο χρησιμοποιούσε την «αγία ράβδο»! Σήμερα, η συμπεριφορά των δασκάλων προς τους μαθητές τους είναι η πρέπουσα, αν και πάντοτε εξαιρέσεις θα υπάρχουν… Εκεί που –κατά τη γνώμη μου– χωλαίνει το σύστημα, είναι στο θέμα της αξιολόγησης· μια αξιολόγηση, που πολέμησαν, μέσω των συνδικαλιστών, οι ίδιοι οι εκπαιδευτικοί. Στην ζωή, και στο σχολείο και παντού, υπάρχουν οι άριστοι, οι καλοί και οι μέτριοι. Ως εκ τούτου, πρέπει όλοι να αξιολογούνται, όπως και οι μαθητές. Δεν γίνεται να εισάγονται στα ΑΕΙ ή ΤΕΙ υποψήφιοι με βαθμό κάτω από τη βάση… Σοβαρότατο μειονέκτημα…

 

Μετά τα διηγήματα «Ασημένιες Χάντρες» τι ακολουθεί; Έχετε σχεδιάσει το επόμενο βήμα σας;

Μετά από κάθε έκδοση ενός βιβλίου μου, σχεδιάζω και γράφω το επόμενο. Και τώρα που μιλάμε, υπάρχει κάτι τελειωμένο· επειδή όμως δεν ξέρω, αν θα μπορέσω να το εκδώσω, θα μου επιτρέψετε να μην ανακοινώσω το θέμα του. Υπάρχει τεράστια δυσκολία διακίνησης στην περίοδο που διανύουμε και πάντα μια έκδοση στοιχίζει αρκετά… Και στις μέρες μας τα χρήματα δεν περισσεύουν…

 

Τι προσδοκάτε να σας φέρει η καινούργια χρονιά; Σε έναν μικρό απολογισμό του 2016, ποιες θεωρείτε επιτυχίες σας;

Το μόνο πράγμα που προσδοκώ και εύχομαι είναι να έχουμε όλοι υγεία. Δεν προσδοκώ τίποτε παραπάνω. Όσον αφορά στο απερχόμενο έτος, πράγματι έφερα εις πέρας μια σημαντική δουλειά. Δημιούργησα ένα έργο χαρακτικής λιθογραφίας. Χάραξα σε 29 πλάκες αποσπάσματα από την Αγία Γραφή και τις εντοίχισα σε ένα λίθινο μνημείο λίγο έξω από το χωριό μου. Βέβαια ο κόσμος ακόμη δεν το είδε, καθώς το έργο ολοκληρώθηκε μόλις στα τέλη του Οκτώβρη.

 

Σας ευχαριστούμε που μας δώσατε την ευκαιρία να κάνουμε μια τόσο ευχάριστη συζήτηση...

Εγώ σας ευχαριστώ. Νιώθω πραγματικά πολύ ευτυχής που σας γνώρισα. Να ξέρετε ότι έχετε την εκτίμησή μου.

 

Λίγα λόγια για τον Ευριπίδη Μακρή

Ο Ευριπίδης Μακρής γεννήθηκε στην Ήπειρο, στο Κουκούλι Ζαγορίου. Σπούδασε στη Ζωσιμαία Παιδαγωγική Ακαδημία (Ζ.Π.Α.), από όπου αποφοίτησε με άριστα. Μετεκπαιδεύτηκε στο Μαράσλειο Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης (Μ.Δ.Δ.Ε.) και έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στην Κοινωνική Παιδαγωγική με υποτροφία του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών (Ι.Κ.Υ.) στο Πανεπιστήμιο Duisburg. Υπηρέτησε στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση ως Δάσκαλος και Σχολικός Σύμβουλος και έλαβε μέρος σε πολλά συνέδρια και ημερίδες σε θέματα Παιδαγωγικής και Λαογραφίας.

Έγραψε 18 βιβλία: σχολικά, ιστορικά, λαογραφικά, τοπικής ιστορίας της ιδιαίτερης πατρίδας του (Ζαγόρι), μελέτες, κριτικά δοκίμια, μυθιστορήματα, διηγήματα και πολλά άρθρα ποικίλου περιεχομένου που δημοσιεύθηκαν σε διάφορα περιοδικά και εφημερίδες.

Για το συγγραφικό του έργο βραβεύτηκε από την Ελληνική Λαογραφική Εταιρεία και το Λαογραφικό Μουσείο Σαρακατσάνων. Βραβεύτηκε επίσης για το πολιτιστικό, κοινωνικό και συγγραφικό του έργο από την Academy of Social National and Cultural Planning, καθώς και από την Ομοσπονδία Ραδοβυζινών Άρτας και τον Σύλλογο Σαρακατσαναίων Θεσπρωτίας.

Είναι μέλος της Εταιρείας Λογοτεχνών και Συγγραφέων και μέλος της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών Ηπείρου. Σήμερα είναι συνταξιούχος και ζει με την οικογένειά του στα Γιάννινα.


 

* Η Βάσω Β. Παππά είναι Ποιήτρια, Δημοσιογράφος, συνεργάτης του ιστολογίου.

  O Δρ. Νικόλαος Β. Παππάς είναι Αρχαιολόγος, συνεργάτης του ιστολογίου.

sharpdialogue.com