6 Ιουν. 2015

Τατιάνα Αβέρωφ

«Πολλοί άνθρωποι παλεύουν να δαμάσουν σε γραπτό λόγο […] αυτά που έχουν μέσα τους. Δεν είναι εύκολο και δεν τα καταφέρνουν όλοι».

 

 

Συνέντευξη με την Τατιάνα Αβέρωφ,

Συγγραφέα και Πρόεδρο του Ιδρύματος

Ε. Αβέρωφ-Τοσίτσα


  Επιμέλεια:

Βάσω Β. Παππά – Νικόλαος Β. Παππάς*

vas_nikpap@yahoo.gr

 

Κυρία Αβέρωφ, γεννηθήκατε στην Αθήνα. Ποια η πρώτη ανάμνηση και ποια τα πρότυπά σας ως παιδί;

Γεννήθηκα στην Αθήνα, αλλά η πρώτη ανάμνησή μου είναι από το Μέτσοβο, όπου περνούσα όλα τα καλοκαίρια από πολύ μικρή. Δεν μιλάω για κάποιο γεγονός συγκεκριμένο, αλλά αισθήσεις περισσότερο, εικόνες, ήχοι, μυρωδιές, η ομορφιά της φύσης, τα βουνά, το βάθος, η απλότητα και η γνησιότητα των ανθρώπων. Στο Μέτσοβο νομίζω βρίσκεται για μένα η πηγή των ακατέργαστων αναμνήσεων και συγκινήσεων που τροφοδοτεί και δίνει ενέργεια στο κάθε μας βήμα και αργότερα, στην ενήλικη ζωή μας.

 

Το τελευταίο σας βιβλίο φέρει τον τίτλο «Δέκα ζωές σε μία». Πείτε μας λίγα πράγματα για την υπόθεσή του…

Είναι ένα μυθιστόρημα που παρακολουθεί βήμα-βήμα την πολυτάραχη ζωή του πατέρα μου, Ευάγγελου Αβέρωφ, αποτυπώνοντας συγχρόνως την ταραγμένη ατμόσφαιρα της εποχής και τα ιστορικά γεγονότα που σημάδεψαν την Ελλάδα, από το 1908 μέχρι τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια και τις αρχές του Εμφυλίου. Μυθοπλασία, βιογραφία και μαρτυρία συγχρόνως, είναι ένα βιβλίο που κινείται σε πολλά επίπεδα με συνδετικό νήμα το ταξίδι αναζήτησης του Πατέρα.

 

Για πάρα πολλά χρόνια εργαστήκατε στον χώρο της ιδιωτικής εκπαίδευσης ως σχολική ψυχολόγος. Τι σας έκανε να διαλέξετε το συγκεκριμένο επάγγελμα;

Ως αντικείμενο σπουδών, η ψυχολογία με τράβηξε αρχικά γιατί με ενδιαφέρει ο άνθρωπος και οι πολλαπλές στρώσεις της πραγματικότητας που αλληλεπιδρούν και τον καθορίζουν. Διάλεξα να εργαστώ στον χώρο της εκπαίδευσης, γιατί ήθελα να εργαστώ με υγιείς, «κανονικούς» ανθρώπους και να συμβάλω στην όσο το δυνατόν πιο «αναίμακτη» πορεία των παιδιών και εφήβων προς την ωριμότητα. Είναι χρόνια σημαντικά αυτά. Πέρα απ’ τον γονιό και το άμεσο οικογενειακό περιβάλλον, το σχολείο είναι ο σημαντικότερος χώρος όπου τα παιδί κοινωνικοποιείται και διαμορφώνει τις βασικές στάσεις ζωής ως προς τη γνώση, τη δημιουργικότητα, τον άνθρωπο και τον κόσμο που το περιβάλλει.

 

Μιλήστε μας λίγο για τον γιο σας και την οικογενειακή ζωή με το σύζυγό σας Σωτήρη Ιωάννου. Πόσο εύκολο είναι να διατηρηθεί ένας γάμος;

Ο γιος μου ήταν από γεννησιμιού του ένα χαρισματικό και πληθωρικό παιδί, με «άποψη» για όλα και με τεράστια (και εξαντλητικά πολλές φορές για μας) αποθέματα ενέργειας. Δεν είναι εύκολο να μεγαλώνεις ένα παιδί και είχα πολλές αγωνίες και αμφιβολίες για το αν ήμουν καλή μητέρα. Οι αγωνίες δεν τελειώνουν ποτέ, αλλά σήμερα πια είμαι ήσυχη και χαρούμενη, γιατί νομίζω πως έχει βρει τον δρόμο του, έχει γίνει ο «δικός» του άνθρωπος και τον καμαρώνω απεριόριστα. Με τον άντρα μου είμαστε μαζί «άπειρα» χρόνια. Ήμουν 18 χρονών όταν τον ερωτεύτηκα, 27 χρονών όταν παντρευτήκαμε. Η σχέση μας πέρασε από πολλά κύματα και εξωτερικές κυρίως δυσκολίες αρχικά, αλλά είχα πάντα μέσα μου μια απόλυτη βεβαιότητα, ότι μόνο μ’ αυτόν θα μπορούσα να ζήσω και να είμαι ευτυχισμένη. Αυτή η σιγουριά, μαζί με το πείσμα και την αγάπη, ήταν η βάση νομίζω, η «μεγαλύτερη εικόνα», που σε βοηθάει να ξεπεράσεις κάθε στιγμή δυσκολίας στη σχέση, που υπάρχουν βέβαια και τέτοιες σε έναν μακροχρόνιο γάμο. Άμα αγαπάς τον άλλον, μεγαλώνεις μαζί του.

 

Εδώ και πάρα πολλά χρόνια διδάσκετε Δημιουργική Γραφή τόσο ιδιωτικά όσο και σε σεμινάρια στο Εθνικό Κέντρο Βιβλίου και σε άλλους φορείς. Απολαμβάνετε τα μαθήματα που κάνετε στους εκκολαπτόμενους συγγραφείς και πόσο συχνά ανακαλύπτετε νέα ταλέντα;

Στη διδασκαλία της Δημιουργικής Γραφής ανακάλυψα τη χαρά του να μοιράζεσαι την εμπειρία σου με άλλους  και να τους βοηθάς να βρουν τη δική τους συγγραφική φωνή. Με συγκινεί το πόσοι πολλοί άνθρωποι παλεύουν να δαμάσουν σε γραπτό λόγο και να εκφράσουν λογοτεχνικά αυτά που έχουν μέσα τους. Δεν είναι εύκολο και δεν τα καταφέρνουν όλοι. Πιστεύω όμως πως όλοι παίρνουν κάτι από την εμπειρία τους αυτή στα σεμινάρια Δημιουργικής Γραφής. Είναι ένα ταξίδι που μπορεί να μην σε οδηγήσει απαραίτητα στον προορισμό που περίμενες, αλλά θα ανακαλύψεις στον δρόμο πολλά για το πού θέλεις τελικά να πας, και πώς.

 

Εκτός από την επαγγελματική και συγγραφική σας δραστηριότητα, είστε Αντιπρόεδρος του Δ.Σ. του Ιδρύματος Βαρόνου Μιχαήλ Τοσίτσα, συμμετέχετε στην οινοποιητική δραστηριότητα της εταιρείας «Κατώγι & Στροφιλιά», καθώς και στη λειτουργία του νέου Ξενοδοχείου-Οινοποιείου «Κατώγι». Πώς συνδυάζονται όλες αυτές οι δραστηριότητες και ποια τα σχέδιά σας για τα επόμενα χρόνια;

Η αλήθεια είναι ότι δύσκολα συνδυάζονται όλα αυτά. Το γράψιμο, ιδίως το μυθιστόρημα, θέλει συγκέντρωση και αφοσίωση. Θέλει να μπορείς ν’ αδειάσεις το κεφάλι σου, όσο είναι δυνατόν, και ν’ αφεθείς να σε στοιχειώσει ο μικρόκοσμος των ηρώων σου. Οι άλλες μου δραστηριότητες στο Μέτσοβο είναι πολλές και εγώ είμαι ένα άτομο μάλλον του ένα-πράγμα-τη-φορά, που αυτό με αναγκάζει κατά περιόδους να «κλείνω» τις συγγραφικές μου δραστηριότητες και να ρίχνομαι με τα μούτρα στα του Μετσόβου. Το Ίδρυμα Βαρόνου Μιχαήλ Τοσίτσα είναι ένα μεγάλο Ίδρυμα και υπάρχουν στελέχη ευτυχώς που μοιράζονται τη δουλειά, ενώ με την οινοποιητική δραστηριότητα και το Ξενοδοχείο «Κατώγι» ασχολείται κυρίως ο άντρας μου Σωτήρης Ιωάννου. Αλλά είμαι επίσης Πρόεδρος του Δ.Σ του Ιδρύματος Ευάγγελου Αβέρωφ-Τοσίτσα, που η κύρια δραστηριότητά του είναι η λειτουργία της Πινακοθήκης Αβέρωφ στο Μέτσοβο. Αυτήν τη στιγμή τρέχουν διάφορα εικαστικά εργαστήρια στην Πινακοθήκη, επίσης συζητήσεις για ανταλλαγές και φιλοξενία εκθέσεων, ενώ για τον Σεπτέμβριο προγραμματίζουμε το δεύτερο μέρος της έκθεσης-δράσης «Εικαστικές παρεμβάσεις στο μονοπάτι της αρκούδας», σε συνεργασία με τον Καθηγητή Γιώργο Χουλιαρά και ομάδα τελειόφοιτων και απόφοιτων της Σχολής Καλών Τεχνών της Αθήνας. Επίσης, στο Λαογραφικό Μουσείο του Αρχοντικού Τοσίτσα, βρισκόμαστε σε φάση εργασιών για την αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό του κτιρίου, αλλά και την ψηφιοποίηση, καταγραφή και καλύτερη ανάδειξη της συλλογής.

 

Πόσο σας επηρέασε η κρίση των τελευταίων χρόνων;

Πολύ. Όλα είναι ακριβότερα, χορηγοί δεν υπάρχουν, οι επισκέπτες έχουν λιγοστέψει, η εφορία μας έχει γονατίσει (ενώ παλιότερα τα κοινωφελή Ιδρύματα είχαν κάμποσες φορολογικές διευκολύνσεις -κάτι λογικό, αφού προσφέρουν έργο που κανονικά θα έπρεπε να ανήκει στις αρμοδιότητες και τον προϋπολογισμό του κράτους). Έτσι κι εμείς, όπως οι περισσότεροι φορείς, είμαστε πλέον ελλειμματικοί και κάνουμε ό, τι μπορούμε για να συνεχίσουμε να λειτουργούμε, πιο μαζεμένα μεν, με όσο το δυνατόν περισσότερη οικονομία, χωρίς όμως έκπτωση στους βασικούς μας στόχους και στην ποιότητα της δουλειάς μας.

 

Μεγαλώσατε μέσα σε μια οικογένεια, όπου για πάρα πολλά χρόνια ήταν στο προσκήνιο και στα φώτα της δημοσιότητας. Έπειτα από τόσα χρόνια καταξίωσης και δόξας, έχετε καταλήξει τι είναι αυτό που φέρνει τελικά την ευτυχία;

Το προσκήνιο και τα φώτα της δημοσιότητας δεν έχουν καμιά σχέση με αυτό που λέμε ευτυχία. Η ευτυχία είναι κάτι εσωτερικό, μια αίσθηση πληρότητας, που μπορεί να την έχεις και με πολύ απλά πράγματα. Είναι σημαντικό βέβαια να έχεις τα προς το ζην, μια βασική ασφάλεια, και από κει και πέρα να δίνεις και να παίρνεις αγάπη και να είσαι δημιουργικός σε όποιον τομέα σε γεμίζει και σου ταιριάζει. 

 

Κατά τη γνώμη σας, πού βρίσκεται το αληθινό πάθος της ζωής;

Στον έρωτα, στη φύση, στη δημιουργικότητα, σε ό, τι γενικά «ηλεκτρίζει» τον καθένα και του δίνει φτερά.

 

Πώς αποφορτίζετε την πίεση της ημέρας; Τι σας αρέσει να κάνετε, όταν δεν γράφετε;

Να «αδειάζω» το μυαλό μου, να βλέπω τηλεόραση, να παίζω πασιέντζες, να κάθομαι με τον άντρα μου, να διαβάζω ένα καλό μυθιστόρημα, να χαζεύω τη θάλασσα ή ένα μαγευτικό ορεινό τοπίο.

 

Σας ευχαριστούμε πολύ.

Να είστε καλά.

 

Λίγα λόγια για την Τατιάνα Αβέρωφ

Η Τατιάνα Αβέρωφ γεννήθηκε στην Αθήνα το 1954. Σπούδασε Χορό στη Rambert Schoοl of Ballet and Contemporary Dance του Λονδίνου και στη Σχολή Γρηγοριάδου της Αθήνας, απ’ όπου και απέκτησε δίπλωμα διδασκαλίας Χορού (1975). Παράλληλα σπούδασε Φιλοσοφία και Ψυχολογία στο Κολέγιο Deree στην Αθήνα (B.A. 1976) και Κοινωνική Ψυχολογία στο London School of Economics and Political Science (M.Sc. 1978).

Εργάστηκε ως Σχολική ψυχολόγος στο χώρο της ιδιωτικής εκπαίδευσης (1978-1994)∙ έκτοτε όμως αφιερώθηκε αποκλειστικά στην διεύθυνση της Πινακοθήκης Ε. Αβέρωφ στο Μέτσοβο, στο πλαίσιο του κοινωφελούς Ιδρύματος Ε. Αβέρωφ-Τοσίτσα, του οποίου είναι Πρόεδρος από τη σύστασή του το 1988. Από το 1991 είναι επίσης Αντιπρόεδρος του Δ.Σ. του Ιδρύματος Βαρόνου Μιχαήλ Τοσίτσα, το οποίο από τη δεκαετία του ’50 συνέβαλε αποφασιστικά στη οικονομική διάσωση και στην πολιτιστική ανάπτυξη της περιοχής Μετσόβου.

Εκτός από βιβλία εκπαίδευσης-ψυχολογίας, εξέδωσε και πέντε μυθιστορήματα. Έχει επίσης ασχοληθεί με τη λογοτεχνική μετάφραση. Κείμενά της είναι δημοσιευμένα σε συλλογικές εκδόσεις και αφιερώματα σε εφημερίδες και περιοδικά.

Έχει τιμηθεί με το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ελληνικής Εταιρείας Χριστιανικών Γραμμάτων (2001) για το μυθιστόρημα «Το Ξέφωτο». Για το ίδιο μυθιστόρημα ήταν υποψήφια για το Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Πεζογράφου του λογοτεχνικού περιοδικού «Διαβάζω» και δύο χρόνια αργότερα (2003) για το Βραβείο Μυθιστορήματος του ίδιου περιοδικού για το μυθιστόρημα «Αύγουστος»). Το μυθιστόρημά της «Θράσος» ήταν υποψήφιο για το Κρατικό Βιβλίο Λογοτεχνίας Παιδικού Βιβλίου 2010 (αν και πρόκειται για βιβλίο λογοτεχνίας που απευθύνεται καταρχήν σε ενηλίκους)

Είναι μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων και της Εταιρείας Λογοτεχνών και Συγγραφέων Ηπείρου.

Kόρη του πολιτικού και συγγραφέα Ευάγγελου Αβέρωφ-Τοσίτσα, είναι παντρεμένη με τον Σωτήρη Ιωάννου και έχει έναν γιο.


 

* Η Βάσω Β. Παππά είναι Ποιήτρια, Δημοσιογράφος, συνεργάτης του ιστολογίου.

  O Δρ. Νικόλαος Β. Παππάς είναι Αρχαιολόγος, συνεργάτης του ιστολογίου.

 

sharpdialogue.com