5 Ιουν. 2017

The Byzantine church of Panagia Krena in Chios

History, Architecture, Sculpture, Painting (late 12th century)

Ο ναός της Παναγίας Κρήνας στη Χίο αποτελεί μνημείο κλειδί για την γνώση της αρχιτεκτονικής και της ζωγραφικής του τέλους του 12ου αι. Η έκδοση παρέχει πλήρη παρουσίαση του ναού, ξεκινώντας από το ιστορικό του υπόβαθρο και καλύπτοντας την αρχιτεκτονική, την γλυπτική και την ζωγραφική του μνημείου.

Η πληρότητα του ζωγραφικού διακόσμου και η ακριβής χρονολόγησή του το 1197 είναι δύο βασικοί παράγοντες, οι οποίοι προσδιορίζουν την καλλιτεχνική αξία των τοιχογραφιών του μνημείου, στο ευρύτερο πλαίσιο της Υστεροκομνήνειας τέχνης. Επιπροσθέτως, το ιστορικό περιβάλλον μέσα στο οποίο εντάσσεται ο κτήτορας της εκκλησίας Ευστάθιος Κοδράτος καθιστούν την Κρήνα ένα μνημείο ιδιαιτέρως σημαντικό για τη μελέτη τοιχογραφιών στο ανατολικό Αιγαίο και κατ’ επέκταση στα παράλια της Μικράς Ασίας.

Ο οκταγωνικός αρχιτεκτονικός τύπος της Κρήνας έχει τις ρίζες του σε πρωιμότερη αρχιτεκτονική μορφή και μιμείται το καθολικό της Νέας Μονής Χίου που χρονολογείται στα μέσα του 11ου αιώνα. Ωστόσο, το μνημείο, στο τέλος του 12ου αιώνα, χρησιμοποιεί νέα χαρακτηριστικά με έμφαση στην πλαστικότητα των εξωτερικών όψεων, προαναγγέλλοντας την περίοδο των Λασκαριδών αυτοκρατόρων και εν συνεχεία την Παλαιολόγεια περίοδο.

Το βιβλίο αποτελεί δημοσίευση της διδακτορικής διατριβής του Χαράλαμπου Πέννα, Εφόρου Βυζαντινών Αρχαιοτήτων ε.τ., η οποία εκπονήθηκε στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης (DPhil Oxford, Wolfson College) με επόπτη τον καθηγητή Cyril Mango.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Εισαγωγή. 1. Ιστορικό υπόβαθρο (Σύντομη ιστορία της Χίου τον 11ο και 12ο αιώνα. Το τοπωνύμιο Κρήνα, η μαρτυρία των περιηγητών. Οι ιδρυτές της Παναγίας Κρήνας. Η μαρτυρία των επιγραφών). 2. Αρχιτεκτονική (Η Παναγία Κρήνα και η πρoέλευση του οκταγωνικού ναού. Η κατασκευαστική ιστορία του ναού. Τα κύρια μορφολογικά στοιχεία του ναού. Η συμβολή της Παναγίας Κρήνας στην αρχιτεκτονική του 12ου αιώνα). 3. Γλυπτική (Το μαρμάρινο τέμπλο του ναού). 4. Ζωγραφική (Ιερό, Κυρίως Ναός, Νάρθηκας). 5. Τεχνοτροπικές παρατηρήσεις (Οι συνθέσεις. Οι μορφές. Η Παναγία Κρήνα στο πλαίσιο της Βυζαντινής ζωγραφικής του 12ου αιώνα). Συμπεράσματα. Παράρτημα Ι: Γλυπτική. Παράρτημα ΙΙ: Ζωγραφική-εικονογραφία. Eυρετήριο. Βιβλιογραφία. Πίνακας φωτογραφιών. Φωτογραφίες 1-305.

388 σελίδες (356 σελίδες κείμενο και 305 φωτογραφίες, οι περισσότερες έγχρωμες).

Εκδόσεις ALEXANDROS PRESS

sharpdialogue.com