22 Δεκ. 2017

Αικατερίνη Κυπαρίσση-Αποστολίκα

«Να προσπαθούμε συνεχώς για το καλύτερο, χωρίς να βασιζόμαστε στις πλάτες άλλων και χωρίς να παρακάμπτουμε άλλους, να γινόμαστε ευτυχισμένοι με λίγα, τα απαραίτητα, υλικά αγαθά, να μη θεωρούμε τίποτα δεδομένο, να αγαπάμε τα γράμματα και τη μόρφωση, γιατί αυτό μας διαφοροποιεί από τα υπόλοιπα ζώα»

 

Συνέντευξη με τη

Δρ. Αικατερίνη Κυπαρίσση-Αποστολίκα,

Αρχαιολόγο

Επίτιμη Διευθύντρια του Υπουργείου Πολιτισμού


 Επιμέλεια: Δρ. Νικόλαος Β. Παππάς*

kat_nikpap@yahoo.gr

 

Κυρία Κυπαρίσση, θα σας γυρίσω αρκετά χρόνια πίσω, στις πρώτες σας εικόνες από τα παιδικά σας χρόνια, στις εικόνες από την αγαπημένη σας Θεσσαλία. Τι είναι για σας αυτός ο τόπος;

Η Θεσσαλία είναι για μένα ο κόσμος μου. Γεννήθηκα στην Καρδίτσα, όπου μεγάλωσα και ολοκλήρωσα τις βασικές μου σπουδές. Αλλά από την πλευρά του πατέρα μου υπήρχε καταγωγή από τα ορεινά Τρίκαλα, όπως και από τη Λάρισα, όπου έζησε, ενώ και στον Βόλο πέρασα τα πρώτα εργασιακά μου χρόνια, δουλεύοντας στο Μουσείο και στις ανασκαφές του Διμηνίου. Νιώθω επομένως Θεσσαλή με όλη τη σημασία της λέξης, όχι μόνο Καρδιτσιώτισσα. Ταξιδεύαμε σε όλες τις πόλεις της Θεσσαλίας πολύ συχνά, όπου είχαμε και εξακολουθούμε να έχουμε πολλούς αγαπημένους φίλους και συγγενείς. Ο τόπος αυτός είναι τόσο όμορφος, με τεράστια ποικιλία φυσικού περιβάλλοντος, με ψηλά βουνά και λίμνες, με υπέροχες θάλασσες και με έναν ατελείωτο ευλογημένο κάμπο, τον σιτοβολώνα της χώρας. Ο τελευταίος, «σπαρμένος» με νεολιθικές «μαγούλες» σκεφθείτε ότι είναι εν πολλοίς όμοιος με τα νεολιθικά χρόνια –αν αφαιρέσει κανείς τις σύγχρονες εγκαταστάσεις. Είναι όμως τόσο εκτεταμένος, που ταξιδεύεις για χιλιόμετρα χωρίς την παρεμβολή σύγχρονων παρεμβάσεων, και ο νους σου μπορεί να βρίσκεται 7.000-8.000 χρόνια πίσω. Στα Τρίκαλα άλλωστε έτυχε να βρίσκεται και το σπήλαιο της Θεόπετρας, που αποτέλεσε τον κύριο επαγγελματικό μου άξονα για τρεις δεκαετίες. Δεν ξέρω αν έτυχε ή αν η καταγωγή μου με τράβηξε προς τα εκεί. Από τα παιδικά μου χρόνια στην Καρδίτσα διατηρώ τις ομορφότερες αναμνήσεις, γι’ αυτό γυρίζω συχνά εκεί, όπου έχω άλλωστε πολύ δικούς μου ανθρώπους. «Σκαλίζοντας» δε τις απαρχές των ενδιαφερόντων μου για την αρχαιολογική έρευνα, τις εντοπίζω σε μια αυλή πίσω από το σπίτι μας, όπου βρίσκονταν οι αποθήκες του παππού μου, εγκαταλελειμμένες από χρόνια. Όταν ήμουν παιδάκι, η χαρά μου, που δεν τη μοιραζόμουν με κανέναν, ήταν να περπατάω σ’ αυτήν τη χωμάτινη αυλή και να ψάχνω και να συλλέγω σπασμένα μικροπράγματα, τα οποία κράτησα για πολλά χρόνια. Ακόμη θυμάμαι την ευχαρίστηση που ένιωθα με αυτές μου τις αναζητήσεις..!

Από την άλλη, η Καρδίτσα τότε ζούσε τα φτωχά μεταπολεμικά της χρόνια. Όμως εμείς ως παιδιά δεν το αντιλαμβανόμασταν, ζούσαμε ξέγνοιαστα, παίζαμε στους δρόμους, στο όμορφο πάρκο της -το «Παυσίλυπο», που ευτυχώς υπάρχει ακόμη, όπως και τα παγώνια που φιλοξενεί και κυκλοφορούν και έξω από αυτό. Έχω στα αυτιά μου όμορφα μουσικά ακούσματα από ζωντανές ορχήστρες που επισκέπτονταν για λίγες παραστάσεις την πόλη και παιδικούς φίλους που εξακολουθώ να βλέπω, αν και οι περισσότεροι δεν ζούνε πλέον εκεί. Όταν ανταμώνουμε, είναι σαν να μη μεσολάβησε ο ενδιάμεσος χρόνος και αναφερόμαστε σ’ εκείνα τα βιώματά μας σαν να έγιναν χτες. Και βέβαια τα βουνά, η όμορφη οροσειρά της Πίνδου στα ΝΔ της πόλης, πότε με χιονισμένες κορυφογραμμές και πότε με λιακάδες, γέμισαν την ψυχή μου με ένα αίσθημα ελευθερίας που δεν περιοριζόταν/περιορίζεται από τίποτα. Σ’ αυτά τα όμορφα παιδικά μου χρόνια οφείλω, νομίζω, μια εσωτερική πληρότητα που με διακατέχει μέχρι σήμερα.

 

 

Η Αικατερίνη Κυπαρίσση με τη Βάσω Αδρύμη, την Τιτίκα Παπαζαφείρη, την Ζώζη Δήμου και την Ελισάβετ Χατζηπούλιου σε διάλειμμα στην ανασκαφή του Διμηνίου, 1975.

 

Υπάρχουν άνθρωποι που δεν θέλουν να μιλούν για τις ρίζες τους, για το παρελθόν τους. Πού το αποδίδετε; Στον ρόλο της οικογένειας ή στα αρνητικά τους βιώματα; Η δική σας οικογένεια τι σας εμφύσησε;

Νομίζω τελικά ότι τα παιδικά μας χρόνια μας καθορίζουν. Και αν ήταν όμορφα, θέλουμε πάντα να γυρνάμε σε αυτά, να μιλάμε γι’ αυτά· αν δεν ήταν, ίσως αποφεύγουμε να αναφερθούμε καν. Ανήκω στην πρώτη κατηγορία. Μεγάλωσα σε μια πολύ όμορφη οικογένεια, με τρία αδέλφια και δύο γιαγιάδες και νιώθαμε την αγάπη παντού γύρω μας. Ο πατέρας μου, γιατρός χειρουργός σε δύσκολα μεταπολεμικά χρόνια, μας εμφύσησε την αγάπη και τη συμπόνια για τον άνθρωπο και μας έμαθε αξίες που με ακολουθούν μέχρι σήμερα: να προσπαθούμε συνεχώς για το καλύτερο, χωρίς να βασιζόμαστε στις πλάτες άλλων και χωρίς να παρακάμπτουμε άλλους, να γινόμαστε ευτυχισμένοι με λίγα, τα απαραίτητα, υλικά αγαθά, να μη θεωρούμε τίποτα δεδομένο, να αγαπάμε τα γράμματα και τη μόρφωση, γιατί αυτό μας διαφοροποιεί από τα υπόλοιπα ζώα. Διδαχτήκαμε στη μεταπολεμική φτωχή Καρδίτσα δύο ξένες γλώσσες και ο πατέρας μας μας πήγαινε δύο φορές την εβδομάδα στα Τρίκαλα για να μάθουμε και πιάνο. Τότε δεν το καταλάβαινα, στην ηλικία όμως που έφτασα και έχοντας ζήσει πλέον πολλές καταστάσεις, ξέρω ότι ήταν η εμπειρία του, την οποία προσπαθούσε να μας εμφυσήσει χωρίς παράλληλα να μας πιέζει. Υπάρχουν πράγματι άνθρωποι που δεν μιλούν για το παρελθόν τους και ούτε ίσως επιστρέφουν ποτέ στον τόπο καταγωγής τους. Ναι, αυτό μάλλον δείχνει πόνο και κακές αναμνήσεις.